Technikum Klasa I 45 minut PP: V.4 | s. 347

Lekcja 58: Piractwo komputerowe - szkody indywidualne i spoleczne

Rodzaje piractwa, konsekwencje prawne, wplyw ekonomiczny, legalne alternatywy

📋 Podstawa programowa: V.4
konsekwencjepiractwotorrenty
00:00
Wprowadzenie
5 min
00:05
Teoria
15 min
00:20
Cwiczenia
15 min
00:35
Podsumowanie
10 min
📚

Teoria

▼

Czym jest piractwo komputerowe?

Piractwo komputerowe to nielegalne kopiowanie, rozpowszechnianie lub uzywanie oprogramowania, muzyki, filmow, gier lub innych tresci chronionych prawem autorskim bez zgody tworcow. Jest to naruszenie prawa wlasnosci intelektualnej.

Prawo autorskie chroni utwory (programy, filmy, muzyke, ksiazki) automatycznie od momentu ich powstania. Tworca ma wylaczne prawo do kopiowania, rozpowszechniania i modyfikowania swojego dziela. Naruszenie tych praw jest przestepstwem.

Rodzaje piractwa komputerowego

  • Piractwo programowe - nielegalne kopiowanie i instalowanie platnego oprogramowania (np. Windows, Office, Photoshop) bez licencji
  • Piractwo internetowe - pobieranie filmow, muzyki, gier z nielegalnych zrodel (torrenty, strony pirackie)
  • Cracking - lamanie zabezpieczen programow (usuwanie ochrony, generatory kluczy)
  • Softlifting - instalowanie jednej licencji na wielu komputerach (np. kupujesz 1 licencje Office, instalujesz na 5 komputerach)
  • Counterfeiting - sprzedaz podrabianych kopii oprogramowania jako oryginalne
  • OEM piractwo - sprzedaz oprogramowania OEM oddzielnie od sprzetu

Konsekwencje prawne

Piractwo komputerowe jest przestepstwem w Polsce i na calym swiecie:

  • Kodeks karny (art. 278) - kradzież programu komputerowego: kara do 5 lat pozbawienia wolnosci
  • Ustawa o prawie autorskim - rozpowszechnianie bez zgody: kara grzywny lub do 2 lat wiezienia
  • Odpowiedzialnosc cywilna - obowiazek zaplaty odszkodowania tworccom
  • Firmy - kontrole BSA (Business Software Alliance), kary do kilku milionow zlotych
  • Nawet pobieranie z nielegalnych zrodel jest nielegalne (nie tylko udostepnianie)

Szkody indywidualne

  • Wirusy i malware - pirackie oprogramowanie czesto zawiera zlosliwe oprogramowanie (wirusy, trojany, ransomware)
  • Brak aktualizacji - pirackie programy nie otrzymuja poprawek bezpieczenstwa
  • Niestabilnosc - zmodyfikowane programy moga dzialac blednie, tracic dane
  • Kradriez danych - cracki i keygeny moga kradsc dane osobowe, hasla, dane bankowe
  • Konsekwencje prawne - grzywny, postepowanie karne, wpis do rejestru

Szkody spoleczne i ekonomiczne

  • Straty finansowe - branzy IT i rozrywki traca miliardy dolarow rocznie
  • Utrata miejsc pracy - firmy zarabiaja mniej, zwalniaja pracownikow
  • Hamowanie innowacji - tworcy maja mniej srodkow na rozwoj nowych produktow
  • Straty podatkowe - panstwo traci wplywy z podatkow
  • Normalizacja lamania prawa - spoleczna akceptacja piractwa oslabia szacunek dla prawa

Licencje oprogramowania

  • Licencja komercyjna - platna, na okreslona liczbe urzadzen (Windows, Office, Adobe)
  • Freeware - darmowe, ale z ograniczeniami (np. bez kodu zrodlowego)
  • Open Source - darmowe, z dostepem do kodu zrodlowego (Linux, LibreOffice, GIMP)
  • Shareware / Trial - darmowa wersja probna na okreslony czas
  • Subskrypcja - miesieczna/roczna oplata za uzytkowanie (Office 365, Adobe CC)
  • Creative Commons - licencje dla tresci (zdjecia, muzyka, teksty) z roznymi poziomami swobody

Legalne alternatywy

  • LibreOffice zamiast Microsoft Office (darmowy, open source)
  • GIMP zamiast Photoshop (darmowy edytor grafiki)
  • DaVinci Resolve zamiast Adobe Premiere (darmowy edytor wideo)
  • Spotify / YouTube Music zamiast pirackich mp3 (legalne streamowanie)
  • Netflix / Disney+ zamiast pirackich filmow (legalne platformy VOD)
  • Steam / Epic Games - legalne platformy z grami (czesto wyprzedaze)
  • Linux zamiast pirackiego Windows (darmowy system operacyjny)
✏️

Zadania

▼
Latwe

Zadanie 1: Rozpoznawanie licencji

Okresl typ licencji dla kazdego z programow: a) Windows 11 Home, b) LibreOffice, c) Adobe Photoshop (plan fotograficzny), d) VLC Media Player, e) WinRAR (wersja probna), f) Linux Ubuntu. Wyjasnij, ktore sa platne, a ktore darmowe.

Rozwiazanie

a) Windows 11 Home - licencja komercyjna (platna, ok. 600 zl). b) LibreOffice - open source (darmowy, licencja MPL). c) Adobe Photoshop - subskrypcja (miesieczna oplata). d) VLC - open source/freeware (darmowy, licencja GPL). e) WinRAR - shareware (darmowa wersja probna, pozniej platna). f) Ubuntu - open source (darmowy, licencja GPL).

Srednie

Zadanie 2: Kalkulator strat

Firma ma 20 komputerow. Na kazdym zainstalowano piracko: Windows 11 Pro (1100 zl), Office 2024 (1200 zl), Adobe Photoshop (roczna subskrypcja 1200 zl). Oblicz: a) Calkowita wartosc pirackiego oprogramowania. b) Ile wyniesie kara przy odszkodowaniu rownym 3x wartosc programow? c) Zaproponuj legalne alternatywy i oblicz ich koszt.

Rozwiazanie

a) Na 1 komputer: 1100 + 1200 + 1200 = 3500 zl. Na 20 komputerow: 3500 x 20 = 70 000 zl. b) Kara: 70 000 x 3 = 210 000 zl. c) Alternatywy: Linux (0 zl) + LibreOffice (0 zl) + GIMP (0 zl) = 0 zl na 20 komputerow. Albo: licencje Windows + Office + GIMP = (1100 + 1200 + 0) x 20 = 46 000 zl.

Srednie

Zadanie 3: Legalne alternatywy

Dla kazdego platnego programu znajdz darmowa legalna alternatywe: a) Microsoft Word, b) Adobe Photoshop, c) Adobe Premiere Pro, d) WinRAR, e) Microsoft Outlook, f) Spotify Premium, g) AutoCAD. Podaj nazwe alternatywy i krotki opis.

Rozwiazanie

a) LibreOffice Writer lub Google Docs. b) GIMP lub Photopea (online). c) DaVinci Resolve lub Kdenlive. d) 7-Zip (darmowy archiwizer). e) Thunderbird (darmowy klient poczty). f) Spotify Free (z reklamami) lub YouTube Music Free. g) FreeCAD lub LibreCAD (darmowe programy CAD).

Trudne

Zadanie 4: Debata - Piractwo: przestepstwo czy koniecznosc?

Przygotuj argumenty do debaty na temat piractwa komputerowego. Strona A: "Piractwo jest przestepstwem i nalezy je surowo karac". Strona B: "Wysokie ceny oprogramowania zmuszaja ludzi do piractwa". Dla kazdej strony przygotuj min. 5 argumentow z przykladami. Napisz wlasne podsumowanie (min. 200 slow).

Rozwiazanie

Strona A: 1) Piractwo to kradziez pracy tworców. 2) Istnieja darmowe alternatywy. 3) Pirackie oprogramowanie zawiera wirusy. 4) Straty ekonomiczne liczone w miliardach. 5) Normalizacja lamania prawa jest szkodliwa.

Strona B: 1) Wysokie ceny wykluczaja biedniejszych. 2) Firmy i tak zarabiaja miliardy. 3) Piractwo w biednych krajach promuje technologie. 4) Subskrypcje sa drogie w dlugim okresie. 5) Edukacja powinna miec dostep do narzedzi.

Wniosek: piractwo jest nielegalne, ale istnieja legalne darmowe alternatywy. Firmy powinny oferowac wersje edukacyjne i przystepne ceny.

🎥

Materialy wideo

▼
Piractwo komputerowe - co grozi za nielegalne oprogramowanie?
Materialy edukacyjne
Prawo autorskie i licencje - co musisz wiedziec
Poradniki prawne
🎧

Podcasty

▼
✔️

Quiz - sprawdz sie!

▼
📜

Podstawa programowa

▼
← Lekcja 57: Bezpieczenstwo danych Siatka godzinowa Lekcja 59: Powtorzenie wiadomosci →