Systemy Windows, Linux i macOS - zarzadzanie plikami i podstawy wiersza polecen
ð Podstawa programowa: III.2+III.3System operacyjny (SO) to podstawowe oprogramowanie komputera, ktore zarzadza wszystkimi zasobami sprzetowymi i programowymi. Jest posrednikiem miedzy uzytkownikiem a sprzetem komputerowym.
Efektywne organizowanie plikow jest kluczowa umiejetnoscia. Kazdy system ma menedzer plikow:
Wiersz polecen to tekstowy interfejs systemu operacyjnego. Jest poteznym narzedziem, szczegolnie dla programistow.
# Podstawowe polecenia Windows (cmd):
dir # wyswietl zawartosc folderu
cd Dokumenty # przejdz do folderu Dokumenty
cd .. # wyjdz o jeden folder wyzej
mkdir nowy_folder # utworz nowy folder
del plik.txt # usun plik
copy plik1 plik2 # kopiuj plik
move plik1 folder # przenies plik
cls # wyczysc ekran
type plik.txt # wyswietl zawartosc pliku# Podstawowe polecenia Linux/macOS:
ls # wyswietl zawartosc folderu
ls -la # szczegolowa lista z ukrytymi plikami
cd Dokumenty # przejdz do folderu
cd .. # wyjdz o jeden folder wyzej
mkdir nowy_folder # utworz folder
rm plik.txt # usun plik
cp plik1 plik2 # kopiuj plik
mv plik1 folder/ # przenies plik
cat plik.txt # wyswietl zawartosc pliku
pwd # pokaz biezacy folder
clear # wyczysc ekranUzyj wiersza polecen (cmd lub terminal), aby utworzyc nastepujaca strukture folderow w swoim katalogu domowym:
Szkola/
├── Informatyka/
│ ├── Python/
│ ├── Algorytmy/
│ └── Projekty/
├── Matematyka/
└── Fizyka/# Windows (cmd):
mkdir Szkola
mkdir Szkola\Informatyka
mkdir Szkola\Informatyka\Python
mkdir Szkola\Informatyka\Algorytmy
mkdir Szkola\Informatyka\Projekty
mkdir Szkola\Matematyka
mkdir Szkola\Fizyka
# Linux / macOS (terminal):
mkdir -p Szkola/Informatyka/Python
mkdir -p Szkola/Informatyka/Algorytmy
mkdir -p Szkola/Informatyka/Projekty
mkdir -p Szkola/Matematyka
mkdir -p Szkola/Fizyka
# Sprawdzenie struktury:
# Windows: tree Szkola
# Linux: tree Szkola (lub: ls -R Szkola)Wypelnij tabele porownawcza trzech systemow operacyjnych (Windows, macOS, Linux) pod wzgledem: cena, bezpieczenstwo, dostepne oprogramowanie, wymagania sprzetowe, interfejs uzytkownika, przeznaczenie.
| Cecha | Windows | macOS | Linux |
|--------------------|-----------------|-----------------|-----------------|
| Cena | Platny (~500zl) | Darmowy z Mac | Darmowy |
| Bezpieczenstwo | Srednie | Wysokie | Bardzo wysokie |
| Oprogramowanie | Bardzo duzo | Duzo | Mniej komercyjne|
| Wymagania sprzetowe| Srednie-wysokie | Sprzet Apple | Niskie |
| Interfejs | Graficzny | Graficzny | Graficzny + CLI |
| Przeznaczenie | Ogolne, gry | Tworczosc, praca| Serwery, dev |
| Gry | Najwiecej | Malo | Coraz wiecej |
| Stabilnosc | Srednia | Wysoka | Bardzo wysoka |Dla kazdego z ponizszych problemow opisz kroki rozwiazania:
1. Komputer uruchamia sie dlugo:
a) Otworz Menedzer zadan -> Autostart
b) Wylacz niepotrzebne programy uruchamiane ze startem
c) Sprawdz, czy dysk nie jest pelny
d) Rozważ wymiane HDD na SSD
e) Uruchom skanowanie antywirusowe
2. Program sie zawiesi:
a) Ctrl+Shift+Esc -> Menedzer zadan
b) Znajdz zawieszony program na liscie
c) Kliknij "Zakoncz zadanie"
d) Jesli nie dziala: Alt+F4
e) Ostatecznie: restart komputera
3. Brak miejsca na dysku:
a) Uruchom "Oczyszczanie dysku" (cleanmgr)
b) Usun pliki z folderu Pobrane
c) Odinstaluj nieuzywane programy
d) Przenies duze pliki na dysk zewnetrzny
e) Oproznij Kosz
4. Internet nie dziala na komputerze:
a) Sprawdz, czy Wi-Fi jest wlaczone
b) Rozlacz i polacz ponownie z siecia
c) Uruchom diagnostyke sieci Windows
d) W cmd: ipconfig /release, potem ipconfig /renew
e) Zrestartuj router/modemNapisz skrypt w Pythonie, ktory automatycznie organizuje pliki w folderze - sortuje je do podfolderow wedlug rozszerzenia (np. .jpg do folderu "Obrazy", .pdf do "Dokumenty", .py do "Python").
import os
import shutil
def organizuj_pliki(folder):
# Mapowanie rozszerzen na foldery
kategorie = {
'Obrazy': ['.jpg', '.jpeg', '.png', '.gif', '.bmp', '.svg'],
'Dokumenty': ['.pdf', '.doc', '.docx', '.txt', '.odt'],
'Python': ['.py', '.ipynb'],
'Muzyka': ['.mp3', '.wav', '.flac'],
'Wideo': ['.mp4', '.avi', '.mkv'],
'Archiwa': ['.zip', '.rar', '.7z', '.tar', '.gz']
}
# Iteracja po plikach w folderze
for nazwa_pliku in os.listdir(folder):
sciezka = os.path.join(folder, nazwa_pliku)
# Pomijamy foldery
if os.path.isdir(sciezka):
continue
# Znajdz rozszerzenie
_, rozszerzenie = os.path.splitext(nazwa_pliku)
rozszerzenie = rozszerzenie.lower()
# Znajdz odpowiednia kategorie
docelowy = 'Inne'
for kategoria, rozszerzenia in kategorie.items():
if rozszerzenie in rozszerzenia:
docelowy = kategoria
break
# Utworz folder docelowy jesli nie istnieje
folder_docelowy = os.path.join(folder, docelowy)
os.makedirs(folder_docelowy, exist_ok=True)
# Przenies plik
shutil.move(sciezka, os.path.join(folder_docelowy, nazwa_pliku))
print(f"Przeniesiono: {nazwa_pliku} -> {docelowy}/")
# Uzycie:
# organizuj_pliki("C:/Users/Uczen/Pobrane")
print("Gotowe! Pliki zostaly zorganizowane.")