Lekcja 1: Grafika rastrowa - tworzenie i edycja projektow

Czym jest grafika rastrowa?

Grafika rastrowa (ang. raster graphics, bitmap graphics) to sposob reprezentacji obrazu cyfrowego, w ktorym obraz sklada sie z siatki malych punktow zwanych pikselami (ang. pixel = picture element). Kazdy piksel ma przypisany okreslony kolor, a razem tworza one widoczny obraz.

Piksel - najmniejszy element obrazu

Piksel to najmniejsza jednostka obrazu rastrowego. Kazdy piksel przechowuje informacje o kolorze, najczesciej w modelu:

• RGB (Red, Green, Blue) - kazdy kanal ma wartosc 0-255, co daje 16,7 mln kolorow (24-bitowa glebia)
• CMYK (Cyan, Magenta, Yellow, Key/Black) - model stosowany w druku
• Skala szarosci - 256 odcieni szarosci (8 bitow)
• RGBA - RGB z dodatkowym kanalem alfa (przezroczystosc)

Rozdzielczosc obrazu

Rozdzielczosc okresla liczbe pikseli w obrazie. Wyraza sie ja na dwa sposoby:

• Rozdzielczosc bezwzgledna - liczba pikseli w poziomie x liczba pikseli w pionie (np. 1920x1080 px)
• Rozdzielczosc wzgledna - gestosc pikseli, wyrzona w DPI (dots per inch) lub PPI (pixels per inch)

Typowe wartosci DPI:

1. 72 DPI - standard dla wyswietlaczy (ekran)
2. 150 DPI - druk niskiej jakosci (gazety)
3. 300 DPI - druk wysokiej jakosci (zdjecia, plakaty)
4. 600+ DPI - druk profesjonalny

Glebia kolorow

Glebia bitowa (ang. bit depth) okresla, ile bitow przypada na kazdy piksel:

• 1 bit - 2 kolory (czarno-bialy)
• 8 bitow - 256 kolorow (GIF)
• 24 bity - ok. 16,7 mln kolorow (True Color, JPG/PNG)
• 32 bity - 16,7 mln kolorow + kanal alfa (PNG z przezroczystoscia)
• 48 bitow - ponad 281 bilionow kolorow (fotografia profesjonalna, format RAW)

Popularne edytory grafiki rastrowej

• GIMP (GNU Image Manipulation Program) - darmowy, otwartoźródlowy, dostepny na Windows, macOS, Linux. Oferuje warstwy, filtry, narzedzia selekcji, retusz zdjec.
• Adobe Photoshop - profesjonalny standard branżowy, platny (subskrypcja). Zaawansowane narzedzia retuszu, warstwy, maski, filtry AI.
• Paint.NET - darmowy edytor dla Windows, prostszy niz GIMP, ale z obsluga warstw
• Photopea - darmowy edytor dzialajacy w przegladarce, kompatybilny z plikami PSD

Podstawowe narzedzia edycji rastrowej

• Narzedzia selekcji - zaznaczanie prostokatne, eliptyczne, lasso, rozdzka (magic wand)
• Warstwy - niezalezne "folie" obrazu, umozliwiajace nieinwazyjna edycje
• Pedzel/Olowek - rysowanie reczne z roznymi ksztaltami i rozmiarami
• Stempel/Klonowanie - kopiowanie fragmentow obrazu (retusz)
• Filtry - rozmycie, wyostrzanie, znieksztalcenia, korekcja kolorow
• Krzywe i poziomy - zaawansowana korekcja jasnosci i kontrastu
• Maski - kontrolowanie widocznosci fragmentow warstwy

Rozmiar pliku rastrowego

Rozmiar nieskompresowanego obrazu rastrowego mozna obliczyc wzorem:

Rozmiar = szerokosc x wysokosc x glebia kolorow / 8

Przyklad: obraz 1920x1080 w 24 bitach = 1920 * 1080 * 24 / 8 = 6 220 800 bajtow = ok. 5,93 MB (nieskompresowany)