Lekcja 22: Siec Internet - budowa, uslugi, identyfikacja komputerow

Czym jest Internet?

Internet to ogolnoswiatowa siec komputerowa, ktora laczy miliardy urzadzen na calym swiecie. Jest to "siec sieci" - polaczenie tysiecy mniejszych sieci lokalnych (LAN), miejskich (MAN) i rozleglych (WAN) w jedna globalna infrastrukture. Internet nie ma jednego wlasciciela - jest zdecentralizowany.

Budowa Internetu - warstwy

Internet dziala w oparciu o model warstwowy TCP/IP:

1. Warstwa dostepu do sieci - fizyczne polaczenie (kable, Wi-Fi, swiatlowod)
2. Warstwa sieciowa (IP) - adresowanie i trasowanie pakietow
3. Warstwa transportowa (TCP/UDP) - niezawodna dostawa danych
4. Warstwa aplikacji - protokoly uslug (HTTP, SMTP, FTP, DNS)

Adres IP - identyfikacja komputera

Kazde urzadzenie w sieci ma unikalny adres IP (Internet Protocol), ktory identyfikuje je w sieci - jak numer domu na ulicy.

• IPv4 - 4 liczby oddzielone kropkami (0-255): np. 192.168.1.100 - ok. 4,3 mld adresow
• IPv6 - 8 grup po 4 cyfry szesnastkowe: np. 2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334 - praktycznie nieograniczona liczba adresow
• Adres publiczny - widoczny w Internecie, przydzielany przez dostawce
• Adres prywatny - uzywany w sieci lokalnej (192.168.x.x, 10.x.x.x, 172.16-31.x.x)
• Adres loopback - 127.0.0.1 (localhost) - wskazuje na wlasny komputer

DNS - system nazw domenowych

DNS (Domain Name System) to system zamieniajacy czytelne adresy domenowe (np. google.com) na adresy IP (np. 142.250.185.78). DNS to "ksiazka telefoniczna Internetu".

1. Wpisujesz w przegladarce: www.google.com
2. Komputer pyta serwer DNS: "Jaki IP ma google.com?"
3. Serwer DNS odpowiada: "142.250.185.78"
4. Przegladarka laczy sie z serwerem pod tym adresem IP

Protokoly sieciowe

• HTTP / HTTPS - przesylanie stron internetowych (S = Secure, szyfrowane)
• TCP - niezawodne przesylanie danych (potwierdza dostarczenie)
• UDP - szybkie przesylanie bez potwierdzenia (streaming, gry online)
• FTP / SFTP - przesylanie plikow
• SMTP / POP3 / IMAP - obsluga poczty elektronicznej
• DHCP - automatyczne przydzielanie adresow IP
• SSH - bezpieczne zdalne polaczenie z serwerem

Urzadzenia sieciowe

• Router - laczy rozne sieci, trasuje pakiety, przydziela adresy IP (NAT)
• Switch (przelacznik) - laczy urzadzenia w sieci lokalnej
• Modem - zamienia sygnal cyfrowy na analogowy (i odwrotnie)
• Access Point - zapewnia dostep bezprzewodowy Wi-Fi
• Firewall (zapora) - kontroluje ruch sieciowy, blokuje zagrożenia

Uslugi internetowe

• WWW - strony internetowe (HTTP/HTTPS)
• E-mail - poczta elektroniczna (SMTP/IMAP/POP3)
• Chmura - przechowywanie danych online (Google Drive, OneDrive)
• Streaming - przesylanie multimediow na zywo (YouTube, Spotify, Netflix)
• VoIP - rozmowy glosowe przez Internet (Skype, Teams, Zoom)
• IoT - Internet Rzeczy (inteligentne urzadzenia domowe)