Technikum Klasa I 45 minut PP: I.2a | s. 342

Lekcja 4: Zamiana liczb miedzy systemami - cwiczenia praktyczne

Metody konwersji DEC-BIN-OCT-HEX z przykladami krok po kroku

📋 Podstawa programowa: I.2a
cwiczeniakonwersjaprzeliczaniesystemy liczbowe
00:00
Przypomnienie
5 min
00:05
Metody zamiany
15 min
00:20
Cwiczenia
20 min
00:40
Podsumowanie
5 min
📚

Teoria

Metoda 1: Zamiana DEC na BIN (dzielenie przez 2)

Dzielimy liczbe dziesietna przez 2, zapisujac reszty z dzielenia. Reszty czytane od dolu do gory daja wynik w systemie dwojkowym.

Przyklad: 45(10) na BIN

45 : 2 = 22 reszta 1
22 : 2 = 11 reszta 0
11 : 2 = 5  reszta 1
 5 : 2 = 2  reszta 1
 2 : 2 = 1  reszta 0
 1 : 2 = 0  reszta 1

Czytamy reszty od dolu: 45(10) = 101101(2)

Metoda 2: Zamiana DEC na HEX (dzielenie przez 16)

Analogicznie - dzielimy przez 16, zapisujac reszty. Reszty >= 10 zapisujemy jako litery A-F.

Przyklad: 687(10) na HEX

687 : 16 = 42 reszta 15 (F)
 42 : 16 = 2  reszta 10 (A)
  2 : 16 = 0  reszta 2  (2)

Czytamy od dolu: 687(10) = 2AF(16)

Metoda 3: Zamiana DEC na OCT (dzielenie przez 8)

Przyklad: 253(10) na OCT

253 : 8 = 31 reszta 5
 31 : 8 = 3  reszta 7
  3 : 8 = 0  reszta 3

Czytamy od dolu: 253(10) = 375(8)

Metoda 4: Zamiana BIN na HEX (grupowanie po 4 bity)

Grupujemy bity od prawej strony po 4. Kazda grupe zamieniamy na cyfre HEX.

Przyklad: 10110101(2) na HEX

1011 0101
  B    5

10110101(2) = B5(16)

Przyklad: 110101011(2) na HEX
(dodajemy zera z lewej do pelnej grupy 4)
0001 1010 1011
  1    A    B

110101011(2) = 1AB(16)

Metoda 5: Zamiana BIN na OCT (grupowanie po 3 bity)

Przyklad: 10110101(2) na OCT

10 110 101  (dodajemy 0 z lewej)
010 110 101
 2   6   5

10110101(2) = 265(8)

Metoda 6: Zamiana HEX na BIN (rozwijanie cyfr)

Kazda cyfre HEX zamieniamy na 4 bity.

Przyklad: 3F7(16) na BIN

3    F    7
0011 1111 0111

3F7(16) = 001111110111(2) = 1111110111(2)
Skrot: Konwersje miedzy BIN, OCT i HEX sa latwe dzieki grupowaniu bitow. Konwersja z/do DEC zawsze wymaga obliczen (dzielenia lub mnozenia przez potegi podstawy).

Schemat konwersji

         DEC
        /   \
  dzielenie  mnozenie
  przez p    przez potegi p
      |        |
     BIN ---- HEX
      |  grupowanie  |
     OCT    bitow   
✏️

Zadania

Latwe

Zadanie 1: DEC na BIN

Zamien nastepujace liczby dziesietne na dwojkowe metoda dzielenia przez 2:

a) 23
b) 64
c) 100
d) 200

Pokaz rozwiazanie
a) 23(10):
23:2=11 r.1, 11:2=5 r.1, 5:2=2 r.1, 2:2=1 r.0, 1:2=0 r.1
Wynik: 10111(2)

b) 64(10):
64:2=32 r.0, 32:2=16 r.0, 16:2=8 r.0, 8:2=4 r.0,
4:2=2 r.0, 2:2=1 r.0, 1:2=0 r.1
Wynik: 1000000(2)  (2^6 = 64)

c) 100(10):
100:2=50 r.0, 50:2=25 r.0, 25:2=12 r.1, 12:2=6 r.0,
6:2=3 r.0, 3:2=1 r.1, 1:2=0 r.1
Wynik: 1100100(2)

d) 200(10):
200:2=100 r.0, 100:2=50 r.0, 50:2=25 r.0, 25:2=12 r.1,
12:2=6 r.0, 6:2=3 r.0, 3:2=1 r.1, 1:2=0 r.1
Wynik: 11001000(2)
Srednie

Zadanie 2: DEC na HEX i OCT

Zamien nastepujace liczby dziesietne na szesnastkowe i osemkowe:

a) 156
b) 255
c) 1024

Pokaz rozwiazanie
a) 156(10):
   HEX: 156:16=9 r.12(C), 9:16=0 r.9 => 9C(16)
   OCT: 156:8=19 r.4, 19:8=2 r.3, 2:8=0 r.2 => 234(8)

b) 255(10):
   HEX: 255:16=15 r.15(F), 15:16=0 r.15(F) => FF(16)
   OCT: 255:8=31 r.7, 31:8=3 r.7, 3:8=0 r.3 => 377(8)

c) 1024(10):
   HEX: 1024:16=64 r.0, 64:16=4 r.0, 4:16=0 r.4 => 400(16)
   OCT: 1024:8=128 r.0, 128:8=16 r.0, 16:8=2 r.0,
        2:8=0 r.2 => 2000(8)
Srednie

Zadanie 3: BIN na HEX i odwrotnie

Zamien metoda grupowania bitow:

a) 11010110(2) na HEX
b) 10111100(2) na HEX
c) A3(16) na BIN
d) 5F(16) na BIN

Pokaz rozwiazanie
a) 11010110(2):
   1101 0110
    D    6    => D6(16)

b) 10111100(2):
   1011 1100
    B    C    => BC(16)

c) A3(16):
   A    3
   1010 0011  => 10100011(2)

d) 5F(16):
   5    F
   0101 1111  => 1011111(2)
Trudne

Zadanie 4: Zadania mieszane

Wykonaj nastepujace konwersje (podaj pelna sciezke obliczen):

a) 175(8) na DEC, BIN i HEX
b) Jaka jest najwieksza liczba, ktora mozna zapisac na 8 bitach? Podaj ja w DEC, HEX i OCT.
c) Zamien kolor #4B0082 na wartosci dziesietne RGB.

Pokaz rozwiazanie
a) 175(8):
   DEC: 1*64 + 7*8 + 5*1 = 64+56+5 = 125(10)
   BIN: 1->001, 7->111, 5->101 => 001111101(2) = 1111101(2)
   HEX: grupujemy BIN po 4: 0111 1101 => 7D(16)

b) 8 bitow = 11111111(2)
   DEC: 128+64+32+16+8+4+2+1 = 255(10)
   HEX: 1111 1111 => FF(16)
   OCT: 011 111 111 => 377(8)

c) #4B0082:
   R = 4B(16) = 4*16+11 = 75(10)
   G = 00(16) = 0(10)
   B = 82(16) = 8*16+2 = 130(10)
   To kolor indygo (indigo): RGB(75, 0, 130)
🎥

Materialy wideo

Converting numbers - binary, hexadecimal, octal, decimal
Pasja informatyki
Dwójkowe liczby ujemne: ZM, ZU1, ZU2. Przepełnienie (overflow)
Pasja informatyki
🎧

Podcasty

✔️

Quiz - sprawdz sie!

📜

Podstawa programowa

← Lekcja 3: Pozycyjne systemy liczbowe Lekcja 5: Algorytm badania pierwszosci →