Copyright, licencje GPL/MIT/Apache, Creative Commons, dozwolony uzytek
ð Podstawa programowa: V.1+V.2Prawo autorskie chroni utwory bedace rezultatem tworczej dzialalnosci czlowieka. W Polsce reguluje je Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych z 1994 roku. Ochrona powstaje automatycznie - nie trzeba nigdzie rejestrowac utworu.
Dozwolony uzytek osobisty pozwala na korzystanie z utworu bez zgody autora w okreslonych sytuacjach:
Licencja okresla, co mozesz, a czego nie mozesz robic z oprogramowaniem. Glowne rodzaje:
Licencja MIT - najprostsza licencja open source:
- Mozesz uzywac, kopiowac, modyfikowac, publikowac
- Mozesz uzywac komercyjnie
- MUSISZ dolaczac oryginalny tekst licencji
- Autor NIE ponosi odpowiedzialnosci
Przyklady: jQuery, React, Ruby on RailsLicencja GPL - "wirusowa" licencja copyleft:
- Mozesz uzywac, kopiowac, modyfikowac
- Mozesz uzywac komercyjnie
- MUSISZ udostepnic kod zrodlowy modyfikacji
- Kazdy projekt oparty na kodzie GPL MUSI byc tez GPL
Przyklady: Linux, WordPress, GIMPLicencja Apache 2.0 - popularna w firmach:
- Mozesz uzywac, kopiowac, modyfikowac
- Mozesz uzywac komercyjnie
- MUSISZ dolaczac informacje o zmianach
- Zawiera ochrone patentowa
- NIE wymaga udostepniania kodu modyfikacji
Przyklady: Android, Apache HTTP Server, KubernetesCreative Commons to system licencji dla tresci (nie oprogramowania) - zdjec, muzyki, tekstow, filmow:
Licencja | Uzywanie | Modyfikacja | Komercyjne | Kod zrodlowy
-------------|----------|-------------|------------|-------------
Proprietarna | Tak* | Nie | Platne | Zamkniety
MIT | Tak | Tak | Tak | Otwarty
GPL | Tak | Tak** | Tak | Otwarty
Apache 2.0 | Tak | Tak | Tak | Otwarty
CC BY | Tak | Tak | Tak | N/A
CC BY-NC | Tak | Tak | Nie | N/A
CC0 | Tak | Tak | Tak | N/A
* zgodnie z warunkami licencji
** modyfikacje tez musza byc GPLDla kazdej sytuacji okresl, jaki typ licencji jest najodpowiedniejszy i dlaczego:
1. Uczen - program kalkulatora:
Licencja MIT - najprostsza, pozwala na wszystko
z minimalnym wymogiem (zachowanie informacji o autorze).
2. Firma - platny edytor zdjec:
Licencja proprietarna (zamknieta) - firma chce chronic
swoj kod i zarabiac na sprzedazy licencji.
3. Fotograf - zdjecia bez komercji:
CC BY-NC (Creative Commons - Uznanie autorstwa,
Uzytek niekomercyjny) - kazdy moze uzywac za darmo,
ale nie do celow komercyjnych.
4. Programista - biblioteka z otwartymi modyfikacjami:
GPL - gwarantuje, ze kazda modyfikacja kodu bedzie
rowniez otwarta (copyleft). Jesli nie chce wymuszac
GPL na calym projekcie - LGPL.Tworzysz projekt zespolowy - strone internetowa szkolnego kola naukowego. Musisz wybrac:
Uzasadnij kazdorazowo swoj wybor i napisz przykladowa notke licencyjna do stopki strony.
WYBOR LICENCJI DLA PROJEKTU SZKOLNEGO:
1. Kod strony (HTML/CSS/JS):
Licencja MIT - prosta, pozwala innym szkolom skopiowac
i dostosowac strone. Nie wymaga udostepniania zmian.
2. Zdjecia czlonkow kola:
CC BY-SA - mozna uzywac i modyfikowac (np. przyciac),
ale trzeba podac autora i udostepnic na tej samej licencji.
Chroni autorow, a zarazem pozwala na uzytek edukacyjny.
3. Artykuly:
CC BY-NC - mozna czytac, cytowac, udostepniac dalej,
ale nie mozna zarabiac na naszych tresciach.
Trzeba podac autora.
NOTKA LICENCYJNA W STOPCE:
"Kod zrodlowy strony udostepniony na licencji MIT.
Zdjecia: CC BY-SA 4.0 - autorzy podani przy kazdym zdjeciu.
Artykuly: CC BY-NC 4.0 - [Nazwa Kola Naukowego], [rok].
Wykorzystanie materialow wymaga podania zrodla."Przygotowujesz prezentacje o kosmosie. Znajdz w Internecie po 2 przyklady kazdego typu zasobow na licencji Creative Commons lub w domenie publicznej: (1) zdjecia, (2) muzyka w tle, (3) ikony/grafiki. Zapisz zrodla, autorow i dokladne licencje.
ZASOBY DO PREZENTACJI O KOSMOSIE:
1. ZDJECIA:
a) NASA Image Gallery - nasa.gov/multimedia/imagegallery
Licencja: Domena publiczna (prace rzadu USA)
Przyklad: Zdjecie Ziemi z kosmosu "Blue Marble"
b) Unsplash - unsplash.com (szukaj: "space", "galaxy")
Licencja: Unsplash License (podobna do CC0)
Autor: np. "Photo by NASA on Unsplash"
2. MUZYKA W TLE:
a) Incompetech - incompetech.com (Kevin MacLeod)
Licencja: CC BY 3.0 (podaj autora)
Utwor: "Cylinder Five" - klimat kosmiczny
b) Free Music Archive - freemusicarchive.org
Licencja: CC BY-NC (rozne, sprawdz kazdy utwor)
Szukaj: ambient, space, electronic
3. IKONY/GRAFIKI:
a) Flaticon - flaticon.com (szukaj: "planet", "rocket")
Licencja: Free with attribution (podaj autora/Flaticon)
Autor: np. "Icons made by Freepik from Flaticon"
b) SVG Repo - svgrepo.com
Licencja: rozne CC (sprawdz kazda ikone)
Przyklady: ikony planet, rakiet, gwiazd
PAMIETAJ: Zawsze podawaj zrodla w prezentacji na ostatnim
slajdzie "Zrodla i licencje"!Przeczytaj scenariusze i odpowiedz - czy dane dzialanie jest legalne? Uzasadnij odpowiedz na podstawie prawa autorskiego:
ANALIZA PRZYPADKOW - PRAWO AUTORSKIE:
1. Kopiowanie z Wikipedii bez podania zrodla:
NIELEGALNE (plagiat). Wikipedia ma licencje CC BY-SA,
wiec MOZNA kopiowac, ale TRZEBA:
- podac zrodlo (link do artykulu)
- podac autorow
- udostepnic swoje dzielo na tej samej licencji (CC BY-SA)
Bez podania zrodla = naruszenie licencji + plagiat.
2. Biblioteka MIT w projekcie komercyjnym:
LEGALNE. Licencja MIT wyraznie pozwala na uzytek komercyjny.
Wymaganie: dolaczenie tekstu licencji MIT w projekcie
(np. w pliku LICENSE lub w sekcji "Third-party licenses").
3. Firma modyfikuje GPL i sprzedaje bez udostepnienia kodu:
NIELEGALNE. Licencja GPL wymaga, aby kazda modyfikacja
i kazdy projekt oparty na kodzie GPL byl rowniez
udostepniony na licencji GPL z kodem zrodlowym.
Sprzedaz jest dozwolona, ale kod MUSI byc otwarty.
4. Youtuber uzywa 10 sekund piosenki:
PRAWDOPODOBNIE NIELEGALNE. W Polsce nie ma jasnego
"dozwolonego uzytku" na krotkie fragmenty muzyki.
Nawet 10 sekund moze naruszac prawa autorskie.
Lepiej uzyc muzyki royalty-free lub CC.
Na YouTube moze skutkowac: Content ID claim, dezmonetyzacja,
lub usunieciem filmu.